گروه پژوهشی مهندسی حفاظت آب و خاک

معرفی:

فرسایش تشدیدی یکی از معضلات مهم کشور است که همراه با هدررفت ذرات ریز و موادآلی، سبب تقلیل حاصلخیزی و رطوبت خاک می‌شود. از طرف دیگر رسوبات معلق علاوه بر گل‌آلود کردن منابع آب و یا غبارآلود کردن هوا، در انتقال مواد آلاینده نقشی اساسی دارند. رسوبگذاری مواد حمل شده توسط آب و یا باد نیز زیان‌های فراوانی را سبب می‌گردد. با توجه به گستردگی فرسایش در کشور، حفاظت خاک یکی از هسته‌های اصلی فعالیت‌های پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری را تشکیل می‌دهد.

ماموریت اصلی گروه مهندسی حفاظت آب و خاک، پژوهش در حیطه حفاظت خاک و مقابله با فرسایش خاک و تبعات ناشی از آن است. با این همه، نظر به وسعت قابل توجه اقالیم خشک و نیمه خشک در ایران، حفاظت خاک بدون توسعه پایدار پوشش گیاهی از طریق استحصال و حفاظت آب عملی نیست. پژوهش در زمینه شناخت پدیده‌های جدایی، انتقال و ترسیب ذرات خاک، آلودگی منابع آب و خاک و یافتن راه‌کارهای بهینه حفاظت خاک  با تاکید بر اصلاح روش‌های سنتی از یک طرف و تکیه بر فناوری‌های نوین از طرف دیگر با هدف توسعه پایدار و کاهش خسارت‌ها و خطرات ناشی از آن‌ها از مهم‌ترین فعالیت‌های این گروه می‌باشد. استفاده از یافته‌های پژوهشی این گروه، نقشی حیاتی در توسعه پایدار، افزایش فرآورده‌های کشاورزی و منابع طبیعی و کاهش خسارت‌های مالی و جانی ناشی از بلایای طبیعی را در بر خواهد داشت.

 

اهداف:

  • شناسایی فرآیندها و عوامل موثر در فرسایش خاک و تولید رسوب
  • ارزیابی مدل‌های فرسایش و رسوب و توسعه آن‌ها
  • شناسایی و بهینه‌سازی روش‌های سنتی حفاظت آب و خاک در ایران
  • ارائه روش‌های مناسب پیش‌گیری، کاهش و مهار فرسایش تشدیدی خاک و تولید رسوب منطبق بر فناوری‌های نوین

 

 شرح وظایف:

  • تبیین برنامه‌های راهبردی و تعیین اولویت‌های تحقیقاتی در دیدگاه کلان و پیش‌بینی نیازها، امکانات، تجهیزات، نیروی انسانی، برنامه‌های آموزشی و ترویجی و کمک به تدوین قوانین مورد نیاز در زمینه حفاظت آب و خاک
  • جمع‌آوری آمار و اطلاعات مربوط به حوزه کاری گروه در سطح کشور، به‌منظور تشکیل و تکمیل بانک اطلاعات مورد نیاز پژوهش‌های کاربردی
  • تعریف و انجام پروژه‌های تحقیقاتی ملی کاربردی متناسب با برنامه‌ها و زیر برنامه‌های راهبردی گروه مهندسی حفاظت آب و خاک
  • بررسی پروژه‌های پیشنهادی مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان‌ها در کمیته تخصصی گروه و نظارت مستمر بر اجرای طرح های مصوب
  • برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای انتقال تجربیات محققان در سطح مراکز تحقیقاتی و همچنین ترویج و انتقال یافته‌های علمی به کارشناسان و کاربران
  • همکاری در راه‌اندازی و اجرای دوره‌های آموزشی تحصیلات تکمیلی در زمینه های تخصصی مورد نیاز
  • فراهم آوردن تسهیلات لازم برای مشارکت دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه‌ها در انجام پروژه‌های تحقیقاتی گروه در قالب پایان‌نامه‌های دانشجویی
  • همکاری با بخش‌های اجرایی در راستای حل تنگناهای فنی و تخصصی و دستیابی به بهترین گزینه‌ها
  • همکاری در بررسی مقالات علمی-ترویجی، علمی-پژوهشی و کنفرانسی و داوری گزارشات نهایی و کتاب‌های علمی
  • همکاری در نظارت و ارزشیابی پروژه‌های تحقیقاتی ستادی و استانی
  • همکاری با نهاد­های بین­‌المللی و دانشگاه­ها و مراکز پژوهشی پیشرفته جهان برای جذب اعتبار و انتقال فناوری­ها نوین

 

برنامه‌های راهبردی و زیر برنامه‌های تحقیقاتی آن‌ها:

  • برنامه راهبردی شناخت عوامل موثر بر فرسایش و رسوب
  • زیر برنامه شناخت و پایش عوامل مؤثر در ایجاد فرسایش‌های پاشمانی، ورقه‌ای و شیاری
  • زیر برنامه شناخت و پایش عوامل مؤثر در ایجاد فرسایش‌ خندقی
  • زیر برنامه شناخت و پایش عوامل مؤثر در رانش زمین
  • زیر برنامه شناخت و پایش عوامل مؤثر در ایجاد فرسایش‌ بادی
  • زیر برنامه شناخت و پایش عوامل مؤثر بر فرسایش و رسوب‌زائی سازندهای زمین‌شناسی حساس، محدودیت‌ها و قابلیت‌های آن‌ها
  • زیر برنامه شناخت و ارزیابی مدل‌های فرسایشی و رسوب و توسعه آن‌ها
  • برنامه راهبردی بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک
  • زیر برنامه مدیریت اراضی در بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک
  • زیر برنامه بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک در فرسایش سطحی
  • زیر برنامه بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک در فرسایش خندقی
  • زیر برنامه بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک در فرسایش توده‌ای
  • زیر برنامه مدیریت اراضی در بهینه‌سازی روش‌های حفاظت آب در خاک
  • زیر برنامه بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک در اراضی حساس به فرسایش
  • زیر برنامه بهینه‌سازی روش‌های حفاظت کیفیت خاک
  • زیر برنامه بهینه‌سازی روش‌های حفاظت خاک در فرسایش بادی

 

اعضای گروه پژوهشی:

  • رئیس گروه: حمیدرضا پیروان؛ دانشیار
  • معاون گروه: فاضل ایران منش؛ استادیار

 

  • مهندس رضا بیات؛ استادیار
  • مهندس افشین پرتوی؛ مربی
  • مهندس محسن شریعت جعفری؛ استادیار
  • صمد شادفر؛ دانشیار
  • دکتر ضیاء الدین شعاعی؛ دانشیار
  • محمود عرب‌خدری؛ دانشیار
  • دکتر رحیم کاظمی؛ استادیار
  • مهندس سعید نبی پی لشکریان؛ کارشناس ارشد
  • دکتر داود نیک‌کامی؛ استاد

به طور متوسط سابقه کار اعضا هیئت علمی و پژوهشگران گروه ۲۵ سال است و فقط سه نفر زیر ۲۰ سال سابقه دارند.

 

ایستگاه­ها

  • ایستگاه­های اندازه­ گیری فرسایش خاک (سنگانه، زاینده رود، جاشلوبار، پلدشت، زنجان، مرکزی)
  • ۱۳ عرصه­ پایش خاک در ایستگاه­های پخش سیلاب بر آبخوان

 

تجهیزات

  • آزمایشگاه شبیه ساز باران و فرسایش پژوهشکده
  • بارانسازهای صحرایی با ابعاد مختلف
  • آزمایشگاه خاک و آب پژوهشکده