گروه مهندسی رودخانه و سواحل

 

ضرورت


 

پديده خشکسالي يک ناهنجاري اقليمي است که پيامدهاي زيان‌بار آن قابل كنترل است و لذا در بسياري از كشورهاي پيشرفته براي کاهش آسيب برآمده از آن، برنامه‌هاي مختلف پايش و پيش‌بيني و مديريت ريسک خشکسالي را جايگزين "مديريت بحران" نموده‌اند. با توجه به قرار گرفتن ايران در کمربند خشک و نيمه خشک كره زمين، احتمال بروز خشکسالي‌هاي شديد و گسترده در کشور بسيار است و در اغلب سال‌ها آسيب‌هاي جبران ناپذيري بر اقتصاد مناطق کشور تحميل مي‌شود و فعاليت‌هاي اقتصادي بخش‌هاي مختلف به‌ويژه کشاورزي را تحت تأثير شديد قرار مي‌دهد. با اين حال در بسياري از كشورها نگرش غالب بر كليه فعاليت‌ها و برنامه‌ريزي‌ها در مواجهه با خشكسالي، رويكرد "مديريت بحران" است. در اين رويكرد، با حداكثر هزينه، حداقل نتيجه حاصل مي‌گردد.

براي جلوگيري و كاهش خسارت‌هاي سنگين ناشي از خشكسالي لازم است قبل از وقوع حادثه تدابير لازم انديشيده شود. از اين روي ضرورت جايگزين كردن رويكرد "مديريت بحران" با رويكرد "مديريت ريسك خشكسالي كشاورزي" در کشور بيش از پيش احساس مي‌گردد. در اين رويكرد با پيش‌بيني خشكسالي كشاورزي و تعيين منطقه و زمان وقوع آن، پيشاپيش تدابير لازم براي به حداقل رسانيدن خسارات انديشيده شده و در حين وقوع خشكسالي، از طريق پايش كميت‌هاي مختلف، مناسب‌ترين اقدامات لازم صورت مي‌گيرد.


اهداف


انجام تحقيقات كاربردي به‌منظور توسعه روش‌هاي پيش‌بيني خشكسالي كشاورزي، روش‌هاي مديريت ريسك خشكسالي كشاورزي و ارائه دستورالعمل‌هاي بهينه و مناسب با شرايط اقليمي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و كشاورزي هر منطقه


وظايف


- تهيه بانك اطلاعاتي كليه داده‌هاي مورد نياز تحقيقات خشكسالي كشاورزي شامل تصاوير ماهواره‌اي، داده‌هاي اقليمي، منابع آب، كشاورزي، اقتصادي و . . .  با همكاري دستگاه‌هاي ذيربط داخلي و خارجي

- بررسي روش‌هاي پايش مداوم رطوبت خاك از طريق تصاوير ماهواره‌اي و مقايسه آن‌ها با نتايج دستگاه‌هاي رطوبت سنجي در مناطق مختلف كشور

- بررسي شاخص‌هاي مختلف خشكسالي در مناطق مختلف و انتخاب بهترين شاخص براي مناطق مختلف كشور

- بررسي مناطق مختلف كشور از لحاظ تغييرات تر‌سالي و خشكسالي

- بررسي وضعيت خشكسالي كشاورزي در دوره هاي قبل در مناطق مختلف و ارتباط آن با عوامل مختلف

- بررسي آسيب پذيري خشكسالي براي هر منطقه از كشور

- بررسي ارتباط سيگنال‌هاي اقليمي با خشكسالي­هاي كشاورزي، هيدرولوژيكي

- توسعه مدل‌هاي پيش بيني خشكسالي مناطق مختلف كشور به‌صورت كوتاه‌مدت و بلندمدت

- توسعه مدل‌هاي پشتيباني تصميم‌گيري براي بهينه‌سازي اقدامات لازم در مديريت ريسك

- بررسي و توسعه روش‌هاي مديريت ريسك خشكسالي كشاورزي به‌منظور كاهش خسارات خشكسالي كشاورزي

- تدوين دستورالعمل‌هاي اجرايي سازگاري با خشكسالي با همكاري دستگاه‌هاي ذيربط در مجموعه وزارت جهاد كشاورزي

- شناسايي پتانسيل‌هاي موجود براي نگهداشت آب براي كوتاه‌مدت و ميان‌مدت جهت جبران كمبود آب كشاورزي در زمان خشكسالي