کاربردهای تحقیقاتی و مطالعاتی مدل PSIAC در محیط GIS

نویسنده
دکتر داود نیک‌کامی
سال انتشار
1383
پیشگفتار

مدل PSIAC به صورت گسترده اي در بخش هاي اجرا و تحقيقات و در قالب طرح ها ي مطالعاتي و تحقيقاتي فرسايش و رسوب مورد استفاده قرار مي گيرد. بررسي نحوه كاربرد اين مدل در پيش نويس ها و گزارشات نهائي فرسايش و رسوب و تعدادي از گزارشات نهائي طرحهاي تحقيقاتي نشاندهنده وجود اشكالات اساسي در نحوه بكارگيري از عوامل متعدد و بروز اشتباهات فاحش در نتايج است. از جمله اين خطاها مي توان به درنظر گرفتن واحدهاي كاري به اصطلاح همگن و اعمال روش متوسط گيري وزني براي هر يك از عوامل مدل، و استفاده از معادله رسوبدهي PSIAC بجاي MPSIAC  اشاره نمود. بخش عمده اي از خطاي حاصله، ناشي از همگن فرض نمودن واحدهاي كاري بوده كه به طور سليقه اي با روي هم گذاري تعدادي از نقشه هاي پايه مثل اجزاء واحدهاي اراضي، زمين شناسي، شيب و… حاصل مي شود و بخشي نيز هنگام متوسط گيري وزني عوامل 9 گانه در اين واحدها صورت مي گيرد. نهايتأ استفاده غلط از معادلهPSIAC  بجاي MPSIAC، رسوبدهي را به ميزان تقريبأ دو برابر محاسبه مي نمايد.

يكي از مسائل اساسي در طراحي اطلاعات جغرافيائي منجمله در مدلهاي فرسايش خاك، عدم دقت در استفاده، اجرا، و اداره حجم زيادي از اطلاعات ورودي است. در سالهاي اخير مدلهاي مرتبط با اطلاعات جغرافيائي در محيط سيستمهاي اطلاعات جغرافيائي (GIS) توسعه يافته اند. در اين رابطه اطلاعات پراكنده و نقشه ها بشكل رقومي درآمده و با مدلهاي رياضي مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرند. اجراي مدلهاي فرسايش خاك و رسوبدهي در محيطGIS روشي مؤثر در برآورد تلفات خاك در حوزه هاي وسيع و گسترده است. در اين روش، اداره حجم زيادي از پارامترهاي پيچيده فراهم مي آيد.

در اين نشريه فني سعي بر اين است كه روش صحيح استفاده از مدلPSIAC و چگونگي كاربرد آن در محيط GIS را ضمن ارائه لايه هاي رقومي شده  با كلاسهاي مرتبط از نظر موضوع نقشه ها تشريح گردد و به هيچ وجه درصدد تائيد و يا عدم تائيد كارآئي مدل در مناطق مختلف نيست. اين امر خود مستلزم واسنجي مدل در مناطق مورد استفاده است.