شبیه‌سازی سیستم جریان آب زیرزمینی آبخوان دشت روانسر-سنجابی با استفاده از نرم‌افزار GMS

مجری
40, , , porhemmat, porhemmat, porhemmat, porhemmat@scwmri.ac.ir, , 2017-08-13 01:17:44, ,
همکاران
Array, Array, Array
چکیده

امروزه بهره­‌برداري بي­رويه از منابع آب زيرزميني و وقوع خشکسالي­‌هاي پياپي و عوامل اقليمي موجب بحراني شدن وضعيت تعادلي اکثر آبخوان‌ها شده است و مهار آن به دليل تعدد اين عوامل، بدون مدل­سازي به سادگي ميسر نيست. لذا پژوهش حاضر براي ارائه روش مناسب مديريتي براي جلوگيري از افت بيش از حد سطح آب آبخوان صورت گرفت. بدين منظور دشت روانسر-سنجابي کرمانشاه که طي يک دوره 22 ساله به­‌طور متوسط 18 متر افت داشته، براي شبيه‌­سازي سامانه آب زيرزميني انتخاب شد. پس از واسنجي و ارزيابي مدل، با توجه به شرايط طبيعي گذشته و چرخه­هاي طولاني خشکسالي، سناريوهاي مديريتي مختلف مورد بررسي قرار گرفت. بر اساس توزيع مکاني ميزان افت آبخوان، پهنه­هاي آن در چهار طبقه تقسيم و سپس در هر طبقه سناريوهاي ياد شده اجرا شد. طي سناريوي يک تا ده مقدار نرخ بهره­برداري از زون­هاي مختلف متناسب با افت موجود متغير و از 10 درصد تا 70 درصد در هر زون فرض و بر اساس ميزان بازگشت افت در برابر درصد نرخ کاهش پمپاژ، بهترين حالت انتخاب شد. نتايج اين سناريو نشان داد از بين حالت­هاي مختلف، کاهش 10 درصدي نرخ پمپاژ از زون يک و کاهش 20 درصدي از ساير زون­‌ها بهينه­‌ترين حالت مي‌­باشد. سناريوي يازدهم تکرار وضع موجود در بهره‌­برداري از آبخوان و نيز وقوع شرايط طبيعي 8 سال گذشته بوده که نتايج آن نشان داد سطح آب با نرخ شديد افت مواجه و مقدار آن در پايان دوره به هفت متر مي­رسد. سناريوي دوازدهم براي جبران افت موجود شامل تکرار معکوس دوره زماني 8 سال گذشته با کاهش بهره­برداري به ميزان اضافه برداشت اين دوره تعريف شد. نتايج اين سناريو نشان داد در صورتي‌­که مقدار اضافه برداشت از آبخوان کاهش داده شود، نرخ افت با همان سرعت رفت، جبران نخواهد شد. احتمالاً افت در آبخوان بر پارامترهاي هيدروديناميکي آن اثرگذار مي­باشد. هم­چنين نتايج استفاده از سناريوهاي مختلف مديريتي نشان داد که ميزان کاهش برداشت و يا تغذيه براي جبران افت در سطح پهنه­هاي چهارگانه متفاوت بوده و لذا در طراحي سناريوهاي مديريتي ميزان کاهش برداشت و يا تغذيه در سطح آبخوان را نمي­توان مقداري ثابت و يکنواخت فرض نمود.

شماره مصوب
93118-29-29-4
محل اجرا
پژوهشکده حفاظت خاک و آبخيزداري
تاریخ شروع
17/01/1394
مدت زمان
يک سال و چهار ماه